5 ปรากฏการณ์สุริยะ

📐 ปรากฏการณ์สุริยะและ Space Weather

⚫ Sunspot

บริเวณ field แม่เหล็กแรง → blocks convection → cooler → ดู "ดำ"

T ใน umbra ~3,800–4,000 K (เทียบกับ photosphere 5,778 K) · มีวงจร ~11 ปี (Schwabe cycle)

🔴 Prominence (Filament)

plasma ห้อยอยู่บนเส้นแม่เหล็กรูปวงโค้ง · สูงได้หลายแสน km

ถ้าเห็นบนผิว = filament (ดำ) · ถ้าเห็นที่ขอบ = prominence (สว่าง) อาจอยู่ได้หลายเดือน · บางครั้งระเบิดเป็น CME

ความสูงทั่วไป 30,000–700,000 km · T ~10,000 K

⚡ Solar Flare

การปะทุของ EM radiation จาก magnetic reconnection

เดินทางมาถึงโลกเป็น แสง ใช้เวลาประมาณ 8 นาที 20 วินาที (= ระยะ 1 AU / c)
จัดระดับ A < B < C < M < X (X = แรงสุด) ทำให้ HF radio blackout ทันที

ETA flare → Earth = 1 AU / c ≈ 8.3 นาที (เร็วเท่าแสง)

💥 CME (Coronal Mass Ejection)

การพ่นมวล plasma ขนาดมหาศาล (10¹² kg) ออกจากดวงอาทิตย์

เคลื่อนที่ช้ากว่า flare มาก · ความเร็วทั่วไป 250–3,000 km/s · ETA 1–4 วันถึงโลก
ถ้าชนกับ magnetosphere → geomagnetic storm + aurora · อาจทำให้ power grid trip (Quebec 1989)

ETA CME → Earth = 1 AU / v ≈ 24 ชม. ที่ 1,700 km/s

🌬 Solar Wind

กระแส plasma ต่อเนื่องจาก corona ออกไปทั่วระบบสุริยะ

ความเร็ว 300–800 km/s · ทำนายโดย Eugene Parker (1958) · ยืนยันโดย Mariner 2 (1962)
Solar wind พา particles ชาร์จเข้าสู่ magnetosphere โลก → aurora ที่ขั้วเหนือ-ใต้

v_slow ≈ 400 km/s · v_fast ≈ 750 km/s · ความหนาแน่น ~5 ions/cm³

เปรียบเทียบเวลามาถึงโลก

Flare (8 นาที) → CME (1–4 วัน) → จะมาถึงไหน?

Flare มาก่อน (เร็วเท่าแสง) → ทำให้รู้ตัวล่วงหน้าว่า CME จะตามมา · ใช้เวลานี้เตรียมการป้องกันดาวเทียม + ถอดสาย power grid